Orta Asya Bağımsız Türk Devletleri Hakkında Bilgiler

Orta Asya Bağımsız Türk Devletleri Hakkında Bilgiler

Genel Kültür Abdullah Ergun 56 Okunma

Orta Asya olarak adlandırılan tarih boyunca ve doğu dünyasında Türkistan olarak adlandırılan bölgede 4 bağımsız Türk Devleti bulunmaktadır.

Bunlar;

– Gök renkli bayrağı ile Kazakistan,

– Al renkli bayrağı ile Kırgızistan,

– Yeşil bayraklı Türkmenistan,

– Beyaz mavi yeşil renklerden oluşan bayrağa sahip Özbekistan’dır.

Bu yazıda Orta Asya bölgesinde yer alan Bağımsız Türk Devletlerini tanıyabilirsiniz.


Kazakistan
Kazakistan

Kazakistan

Kazakistan devletinin resmi ismi Kazakistan Cumhuriyeti olarak bilinmektedir. Başkenti Alma Ata olan Kazakistan’ın yüz ölçümü yaklaşık 2 milyon 717 1300 kilometrekaredir. Nüfus oranına baktığımızda 17 milyon gibi büyük bir potansiyele sahip olduğunu görmekteyiz. Ülkenin resmi dili Kazak Türkçesi ve Rusça olarak bilinmektedir. Kazakistan dini açıdan incelendiğinde İslamiyet’in ve Hıristiyan Ortodoks cemaati içinde barındırmaktadır. Para birimi ruble olsa da Euro ve dolar aktif olarak kullanılabilmektedir.

Coğrafi konumu itibariyle Orta Asya’da yer alan Kazakistan aslında bir Türk devletidir. Kuzeyinde Rusya Federasyonu bulunan Kazakistan Ural Dağı ve Güney Sibirya’nın doğusunda Moğolistan’a komşudur. Ülkenin fiziki koşullarına baktığımızda çok büyük bir potansiyele sahip olduğunu söylemek söz konusudur. Ülke neredeyse Beşte biri dağlar ile kaplı bir coğrafyaya sahiptir. Ülkede geri kalan kısımlar büyük düzlüklere ve ovalara sahip olsa da genel itibariyle Kazakistan coğrafyasını dik bir araziyi olarak tanımlamak mümkündür.

Kazakistan’ın iklimine göz attığımızda ortalama sıcaklık Güney bölgelerinde 30 dereceye kadar yaz mevsiminde yükselebilir. Ölçülen en soğuk mevsimde ise -16 ve -19 dereceye kadar düşebildiği gözlenmiştir. Bu anlamda sert bir iklimi olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Kazakistan ayrıca şiddetli kasırgalar ve de rüzgarlara sahiptir. Kazakistan genel itibari ile tarım ve hayvancılığa bağlı bir ekonomiye sahiptir. Son yıllarda büyük bir atılım gerçekleştiren Kazakistan kömür ihracatı ve petrol ihracatında oldukça önemli bir ivme kazanmıştır. Ülke üzerinde ulaşım demir yolları, kara yolları ve hava alanları gibi gelişmiş koşullarla sağlanabilmektedir.


Kırgızistan
Kırgızistan

Kırgızistan

Kırgızistan resmi ismi ile Kırgızistan Cumhuriyeti olarak dünyada sahne almaktadır. Başkenti Bişkek olan Kırgızistan’ın yüz ölçümü 198 bin 500 kilometre karedir. Nüfusuna bakıldığında 4 milyon 468 bin Kırgız vatandaşına ev sahipliği yaptığı görülen Kırgızistan Cumhuriyeti resmi dili ile Kırgız Türkçesi uygulamasına geçmiştir. Ülkede ayrıca Sovyetler Birliği’nden kalan Rusya dili de yer yer konuşulabilmektedir. Dini özellikleri açısından İslamiyet ve Hıristiyan Ortodoks dininden vatandaşlara sahip olan Kırgızistan Cumhuriyeti’nin para birimi Somdur. Orta Asya’da sahne alan Kırgızistan bir Türk Cumhuriyeti olması yanı sıra komşuları da tamamen Türk Cumhuriyetlerinden oluşmaktadır. Bu duruma sadece istisna olarak Çin halk cumhuriyeti gösterilmektedir. Fakat Çin’in Kırgızistan sınırında yine bir Türk eyaleti olan Uygur Türk eyaleti bulunmaktadır.

Fiziki koşullarına yakından baktığımızda ülke coğrafyasının önemli kısmı dağlar ile kaplıdır. Bölge genel itibariyle bütün ülkelerde dağlık alan olarak bilinmektedir. Tanrı Dağları’nın bir parçası Kırgızistan toprakları içerisinde bulunmaktadır. İklimsel koşullarına baktığımızda sahip olduğu dağlık ve yüksek tabiat koşullarının etkisinde olduğunu görmekteyiz. – 20 dereceyi bulabilen kış mevsimi soğukları yaz mevsiminde 30 ile 35 dereceye kadar yükselebilmektedir. Ayrıca ülke içerisinde önemli miktarda çöl arazide bulundurmaktadır. Bu nedenle çölden esen rüzgarlar kuvvetlidir. Zaman zaman ülke içerisinde çöl fırtınalarına sebep olabilmektedir. Son yıllarda başlatmış olduğu ekonomik kalkınma hamlesi Tarım ve hayvancılığın yanına çimento otomotiv, gıda fabrikalarının eklenmesiyle oldukça gelişmiştir. Ayrıca ülkede hidroelektrik santralleri önemli bir yer tutmaktadır. Ülkede resmi olarak 650 orta büyüklükte sanayi kuruluşu mevcuttur.


Özbekistan
Özbekistan

Özbekistan

Özbekistan Türk cumhuriyetlerinin üyesi olan Türksoy grubunun resmi üvesidir. Ülkenin resmi ismi Özbekistan Cumhuriyeti olarak bilinmektedir. Orta Asya’da yer alan Özbekistan 1991 de dağılan Sovyetler Birliği’nin ardından bağımsızlığını kazanmış bir Türk devletidir. Özbekistan diğer Türk devletlerinin aksine denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Bu yüzden ekonomisi daha çok tarım ve hayvancılık üzerine kurulmuş bir yapıya sahiptir. Ayrıca Özbekistan ekonomisine yakından baktığımızda pamuk altın Uranyum ve doğalgaz olmak üzere birçok değerli malzemenin ihracatını yaptığını görmekteyiz.

Ülkenin komşularına baktığımızda Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve güneyde Afganistan ve Türkmenistan ile komşuluk yaptığını söylemek mümkün. Ayrıca Özbekistan bağımsızlığını resmi olarak 1921 de kazanmıştır. Coğrafyası bakımı itibariyle 447 bin 400 kilometrekarelik bir alana sahip olan Özbekistan 2013’te yapılan nüfus sayımına esas alınarak 30 milyon kişiye ev sahipliği yaptığı bilinmektedir.

Özbekistan ismi itibariyle cumhuriyet ile yönetilen bir ülke olsa da tam anlamı ile cumhuriyetin yansımaları henüz gerçekleşmemiştir. Daha çok komünist bir yapı ile yönetilen Özbekistan; bu yönetim şeklinin meyvelerini ekonomik anlamda yakın zamanda görmeye başlamıştır. Ayrıca ülkenin etnik kökenlerine baktığımızda yüzde sekseni Özbek Türklerinin, yüzde 5 Rusların, yüzde 5 Taciklerin oluşturduğunuz söylemek mümkün. Dini koşullarda ise ülkenin yüzde 96 oranındaki kısmının Müslüman olduğunu geri kalan yüzde 4 kısmın Ortadoks olduğunu resmi veriler ile belirtilmektedir.


Türkmenistan
Türkmenistan

Türkmenistan

Türkmenistan literatüre resmi ismi ile Türkmenistan Cumhuriyeti olarak kazınmıştır. 1991 yılında Sovyetler Birliği’nin dağılmasından hemen sonra bağımsızlığını ilan eden Orta Asya’daki Türk Cumhuriyeti olan Türkmenistan Türk devletlerinin devamlarını bir araya toplayan resmi Türksoy üyesi ülkedir. Ülkenin resmi olarak kullandığı para manattır. Ayrıca ülkede Türk lirası ve dolar işlem gören diğer para birimleridir.

Türkmenistan komşularına baktığımızda İran, Kazakistan, Özbekistan, Afganistan ile komşuluk etmektedir. Ayrıca Türkmenistan Türk tarihi içinde oldukça önem arz etmektedir. İlk kez on üçüncü yüzyılda Cengiz Han ülkeye girerek kontrolü eline almıştır. Sonrasında Türk ulusuna yurt olmaya devam eden Türkmenistan hala ülkemizle sıkı ilişkiler içerisindedir. Ülkenin resmi dili Türkmence ve Altay dil grubuna ait olan bir Türkçedir.

Ülke resmi kayıtlara göre 8 milyon vatandaşa ev sahipliği yapmaktadır. Ülke üzerinde İran vatandaşı Afgan vatandaşı ve Rus vatandaşları da önemli bir yer tutmaktadır. Yaklaşık 3 milyon yabancı vatandaşa ev sahipliği yapan Türkmenistan bölgenin en kozmopolitik ülkelerinden biridir. Ekonomik koşullarına baktığımızda doğalgaza endeksli ve pamuk üretimi ile kalkınmaya çalışan bir sisteme sahip olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.

Ayrıca dünyanın dördüncü büyük doğal gaz ihracatçısı konumunda olan Türkmenistan şu an büyük bir işsizlik ile uğraşmaktadır. Ülkede Türk şirketlerin gelmesiyle inşaat sektörü önemli bir ivme kazandı da sanayi sadece Aşkabat ve Türkmenabat bölgelerinde daha fazla yaygındır.

 

Sosyal Ağlarda Paylaş

Abdullah Ergün {Abdullah Ergun}

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

instagram takipçi satın al